Uprawnienia przysługujące Poszkodowanemu uzależnione są od rodzaju poniesionej szkody, inaczej kształtują się w przypadku szkód na mieniu, inaczej dla szkód na osobie. W związku z tym, odrębnie opisujemy uprawnienia Poszkodowanych, którzy doznali szkód w posiadanym mieniu i odrębnie w przypadku powstania szkód osobowych.

Szkody na mieniu - odszkodowania majątkowe

Naprawienie szkody Poszkodowany może żądać od osoby, która wywołała szkodę, naprawienia jej. Sprawca nie tylko zobowiązany jest do naprawienia szkody obejmującej straty, jakie poniósł (np. naprawa samochodu), ale również i wyrównania utraconych korzyści, tj. najczęściej dochodów, jakie Poszkodowany by osiągnął, gdyby nie zdarzenie wywołujące szkodę.

Naprawienie szkody poprzez przywrócenie stanu poprzedniego Sprawca może zawsze samodzielnie przywrócić stan sprzed wystąpienia zdarzenia powodującego szkodę. Objawiać się to będzie np. poprzez samodzielną naprawę samochodu albo, i ta sytuacja będzie miała miejsce zdecydowanie częściej, pokrycie kosztów związanych z naprawą samochodu.

Odszkodowanie Jest to kwota, która ma za zadanie wynagrodzenie Poszkodowanemu szkody, jakiej doznał. Nie musi on bowiem żądać przywrócenia stanu sprzed zaistnienia szkody. Kwota odszkodowania jest ograniczona do wartości szkody majątkowej, która powstała w wyniku działania sprawcy i ewentualnie utraconych przez niego korzyści (np. dochodów).

Szkody osobowe - odszkodowania osobowe

Uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia

Jednorazowe odszkodowanie na pokrycie wszelkich kosztów

Odszkodowanie obejmuje wszelkie wydatki, pozostające w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, jeżeli są konieczne i celowe. Przykładowo można wymienić koszty leczenia (pobytu w szpitalu, konsultacji u wybitnych specjalistów, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych koniecznych aparatów (okularów, aparatu słuchowego, wózka inwalidzkiego itp.), wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdami osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu, z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji, koszty zabiegów rehabilitacyjnych, przygotowania do innego zawodu (np. opłaty za kursy, szkolenia, koszty podręczników i innych pomocy, dojazdów).

Renta dla wyrównania szkód o charakterze trwałym

Roszczenie o rentę przysługuje Poszkodowanemu w razie:

  • całkowitej lub częściowej utraty przez niego zdolności do pracy zarobkowej,
  • zwiększenia się jego potrzeb,
  • zmniejszenia się jego widoków powodzenia na przyszłość.

Wymienione podstawy przyznania renty powinny mieć charakter trwały (co nie oznacza, że nieodwracalny). Dla skutecznego uzyskania renty poza wystąpieniem jednej z przywołanych okoliczności, konieczne jest ponadto wykazanie przez pokrzywdzonego powstania szkody, bądź to w postaci zwiększenia wydatków Poszkodowanego, bądź to zmniejszenia jego dochodów.

Wysokość renty z tytułu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej powinna odpowiadać różnicy w dochodach, które Poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby nie doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, a dochodami, które uzyskuje po powstaniu wymienionych szkód, przy czym różnicę pomniejszają dodatkowo dochody, uzyskiwane z tytułu ubezpieczenia społecznego (renta z ZUS).

Renta taka nie ma charakteru stałego, może zostać cofnięta, jeśli Poszkodowany odzyska zdolność do pracy.

Zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość, jako podstawa roszczenia o rentę, musi wyrażać się uszczerbkiem majątkowym, który polega na utracie innych korzyści majątkowych, jakie Poszkodowany — dzięki swym indywidualnym właściwościom (np. talent, szczególne uzdolnienia, wysokie kwalifikacje) — mógłby przy pełnej sprawności organizmu osiągnąć. Wysokość renty w tym przypadku wyraża się różnicą między zarobkami, jakie Poszkodowany osiągałby w okresie objętym rentą, gdyby nie doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (zarobki hipotetyczne), a zarobkami, jakie może realnie osiągnąć bez zagrożenia swego stanu zdrowia.

Podstawą przyznania renty z tytułu zwiększenia się potrzeb stanowią, będące skutkiem powstałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, stale powtarzające się wydatki np. konieczność stałych zabiegów, rehabilitacji, specjalnego odżywiania.

Zadośćuczynienie

Spowodowanie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia jest podstawą żądania zadośćuczynienia za krzywdę. Chodzi tu o krzywdę rozumianą jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości) i cierpienie psychiczne (negatywne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, niemożności uprawiania działalności artystycznej, naukowej, wyłączenia z normalnego życia). Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Ma więc ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę, doznaną przez Poszkodowanego.

Śmierć Poszkodowanego

W przypadku śmierci Poszkodowanego osobom uprawnionym (najczęściej rodzinie) przysługują uprawnienia do uzyskania następujących świadczeń:

Renta

Osoba pośrednio Poszkodowana, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny (przykładowo: rodzice, małżonek, dzieci zmarłego), może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb pośrednio Poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, iż wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Jednorazowe odszkodowanie

Członkowie najbliższej rodziny, Poszkodowanej na skutek śmierci osoby bliskiej, mogą żądać wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu poniesienia szkody, nieuwzględnionych przy zasądzeniu renty. Są to szeroko pojęte szkody majątkowe, często nieuchwytne lub trudne do obliczenia, prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej osoby najbliższej. Osoba, która żąda wypłaty takiego odszkodowania musi wykazać, że jest członkiem najbliższej rodziny zmarłego, ale także, że śmierć spowodowała znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej.

Zwrot kosztów leczenia i pogrzebu

Zwrot kosztów leczenia i pogrzebu zmarłego należy się temu, kto je poniósł, niezależnie od tego, czy jest spadkobiercą Poszkodowanego. Koszty pogrzebu obejmują wydatki, odpowiadające zwyczajom, panującym w środowisku, do którego zmarły należał. Do wydatków tych zalicza się: koszty przewiezienia zwłok do miejsca ich pochowania, wystawienia nagrobka, odpowiadającego zwyczajom środowiska. Do kosztów pogrzebu można zaliczyć m.in. umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenie zarówno w czasie pogrzebu, jak i przez dłuższy czas po zgonie osoby bliskiej jest zwyczajowo przyjęte w wielu środowiskach w naszym społeczeństwie.

Ponadto osoba może żądać zwrotu kosztów leczenia zmarłego Poszkodowanego, w tym kosztów pobytu w szpitalu, konsultacji u wybitnych specjalistów, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, kosztów zakupu lekarstw. Osoba, która żąda zwrotu kosztów musi przedstawić dowody poniesionych wydatków: paragony, rachunki, faktury.

Zadośćuczynienie za krzywdę z powodu śmierci osoby bliskiej

Członkowie najbliższej rodziny zmarłego uprawnieni są do uzyskania zadośćuczynienia od osoby odpowiedzialnej za śmierć osoby bliskiej. Zadośćuczynienie obejmuje i ma za cel zniwelować różne aspekty krzywdy, spowodowanej śmiercią osoby bliskiej. Prawo bliskich zmarłego do zadośćuczynienia uwzględnia naruszenie z powodu śmierci więzi rodzinnej, a jego celem jest wynagrodzenie krzywdy, związanej ze zmianą sytuacji członków rodziny zmarłego.

Należy pamiętać, że osoba Poszkodowana, żądając realizacji opisanych uprawnień, obowiązana jest wykazać i udowodnić wysokość poniesionej szkody. Dlatego niezwykle istotne jest gromadzenie wszelkiej niezbędnej do tego dokumentacji, w szczególności:

  • informacji o prowadzonym przez Poszkodowanego trybie życia przed wypadkiem,
  • dokumenty potwierdzające wysokość osiąganych przez Poszkodowanego dochodów,
  • wszelkie dokumenty potwierdzające doznane obrażenia ciała (cała dokumentacja medyczna),
  • rachunki potwierdzające poniesione koszty związane z leczeniem i rehabilitacją (np. zakup leków, wizyty lekarskie itp.),
  • dowody wszelkich dojazdów, które wynikają z leczenia lub są skutkiem wypadku (np. koszty dojazdu rodziny do szpitala na odwiedziny itp., koszty dojazdu do lekarza).

Działamy między innymi w zakresie: